Harnes Sistemleri

Yeni Nesil Harnes Sistemleri

Yeni Nesil Harnes Sistemleri ile Denge Eğitimi

Değerli meslektaşlarımız, Uzm. Fzt. Mustafa MADAN tarafından hazırlanan Yeni Nesil Harnes Sistemleri konusunun anlatıldığı Nisan ayı bültenimiz yayınlanmıştır. Sadece yürüme eğitiminde değil rehabilitasyonun tüm aşamalarında yatak üzerinde yapılan denge egzersizlerinden merdiven çıkmaya kadar hasta ve terapistine kolaylıklar getiren bu sistemlere değinilen bültenimizin faydalı olacağını düşünüyoruz.  Bültenimizde mesleğimiz için çok önemli bir kitap duyurumuz da var.

Meslektaşlarımız ve hastalarımıza yararlı olması ümidiyle…

Yeni Nesil Harnes Sistemleri

Harnes sistemleri hastanın ağırlığının bir kısmı veya tamamının kişinin gövde pelvis vb. bölgelerine bağlanan yelek vb. aparatlarla mekanik sistemler aracılığıyla taşınması anlamına geliyor. Klasik harnes sistemleri genellikle treamillden başlayarak çok ileri yürüme amaçlı robotik sistemlere kadar geniş bir yelpazede kullanılmakta.

Bu bültende bahsedeceğimiz harnes sistemleri ise hem hasta hem de fizyoterapistine çok fazla özgürlük ve kolaylık vadediyor. Sistemler bir cihaza bağlı olmak yerine tedavi salonunda veya bir koridorda tavana monte edilerek çalışıyor, bu nedenle çalışma salonunuzda bu amaçla bir yer işgal edilmemiş oluyor.  Fizyoterapist ve hastaya değişik istasyonlara uğrayarak farklı cihazları kullanma ve egzersiz aşamalarının neredeyse tümünde harnes sisteminden yararlanma fırsatı tanıyor. Örnek vermek gerekirse hastaya önce yatakta denge ve yürümeye hazırlayıcı egzersizler çalıştırılabilir, treadmilde yürütülebilir, sonrasında da engelli yürütme ve daha sonrada merdiven çıkarılabilirsiniz, işte bu ve daha fazla aktiviteyi aynı harnes sistemine bağlı iken yapabilirsiniz. Önemli özelliklerinden biri de hastanızı yalnız bırakamama durumunun artık sona eriyor olması, bu sistemler ile hastanızı yalnız bırakarak karşıdan izlemeniz, hareketlerini daha geniş açıdan gözlemlemeniz mümkün. Klasik yürüme eğitimleri sırasında zaman zaman doğru yürümenin geliştirilebilmesi için birden fazla terapistin bir hasta ile ilgilenmesi gerekebiliyor, bu sistem bir fizyoterapistin bir hasta ile herhangi bir düşme kaygısı gütmeksizin çalışmasını sağlıyor.

Tavanda yer alan ray sistemi hastanın yerdeki ana rotasını da belirliyor bu nedenle tedavi salonunun dizaynının uygunluğu önceden belirlenmeli.

Farklı firmaların bu amaca yönelik ürünleri bulunuyor. Tabii ki unların hepsine burada değinmemiz mümkün değil ancak genel olarak bu özellikteki sistemler motorlu ve motorsuz sistemler olmak üzere iki farklı kategoriye ayrılıyor. Motorsuz grupta yer alan harnes sistemleri daha basit bir şekilde tavana monte ve harnesin bağlantı kurduğu ray vb. sistemlerden oluşmaktadır. Bu gruptakilere örnek Solostep firmasına ait ray ve harnes sistemleri,  Biodex firmasına ait FreeStep SAS adlı ürünü ve Enliten firmasının SITRAS adlı ürünü verilebilir.

Resim 1-A: Enliten SITRAS – Single Track Area Support
Resim 1-B: Enliten SITRAS – Tavan Yerleşimi
Resim 2-A:The Solo-Step Overhead Track and Harness System aparatları
Resim 2-B:The Solo-Step Overhead Track and Harness System ile yürüme eğitimi

Biodex firması FreeStep SAS adlı ürünün monte edilmesi için tedavi salonunuzu planlarken Resim 3: de görüldüğü gibi bir salon planı oluşturmanıza yardımcı oluyor ve tavana monte edilecek sistemin bu istasyonların her birine hastanın uğrayacağı şekilde dizayn ediliyor. Firma web sayfasında buna yönelik birde link barındırıyor. Bunu yapabilmeniz için sisteme bazı bilgiler girerek üyelik yapmanız gerekiyor, sonrasında plan oluşturmasanıza izin veriyor.

Resim 3: Biodex firması FreeStep SAS adlı ürünü için örnek salon yerleşimi

Henüz çok yağın olmayan ve birazda pahalı olan motorlu sistemlerin ise zamanla yaygınlaşması bekleniyor. Bu sistemlerin en önemli özelliği hastanın ağırlığının istenilen oranda sistem tarafından taşıtılması. İstenirse sadece düşme sırasında devreye girecek şekilde ayarlanabileceği gibi istenirse hastanın tüm yükünün alınarak yerçekimi sıfırlanmış şekilde hastaya egzersiz imkânı sunabiliyor. Örneğin hasta paralel barda yürürken aktif olan sistemle ek hiçbir müdahale gerektirmeden ve aynı koruyucu özellikleri sağlayarak paralel barın bitimindeki merdivene çıkma eğitimine devam edilebiliyor, motorlu sistem otomatik olarak harnese bağlı ipi otomatik olarak toplayarak sarkma vb. durumları önlüyor. Bu duruma dinamik destek sistemi adı da veriliyor, kişinin ayaktan dizüstüne geçişi sırasında da sistem otomatik olarak ipi gevşeterek dizüstü eğitimine hızla ve ek bir ayar gerektirmeksizin geçiş sağlıyor.

Bu sistemlerin aslında önemli taraflarından birisi de şüphesiz aktif/dinamik düşme destek sistemi, hastanıza normalde hiçbir destek sağlamazken düşme başladığı anda devreye girerek hastayı koruyor olması. Bu korumanın varlığı hastaya daha fazla güven verdiği için egzersize katılımını da artırıyor, çünkü fiziksel kısıtlılıkların yanında düşme korkusu da hastanın bağımsızlığını kazanmasının önünde bir engel olarak yer alıyor.  Dolayısıyla düşme riski ve yaralanmaları minimuma indirerek çalışma özgürlüğünü çok daha yukarılara taşıyor. Bu sistemlerle terapist daha zorlayıcı aktiviteleri daha kolay ve güvenle hastaya uygulayabiliyor. 

Bu amaçla geliştirilmiş cihazlara Bioness firması Vector adlı cihazı, Aretech firması ZeroG adlı cihazı ve Gorbel Medical firması SafeGait adlı cihazı örnek verilebilir. Bu sistemlerde harnesin bağlı olduğu ve tavandaki ray üzerinde hareket edebilen bir motorlu sistem mevcut. Vector, ZeroG ve SafeGait cihazlarının monte edilebilmesi için de motorsuz sistemler gibi salon tavanınızın buna uygun olması gerekiyor. Rayların tavandaki şekli düz, kavisli ya da bir döngüyü tamamlayacak şekilde isteğe bağlı dizayn edilebiliyor. Tablet benzeri bir kumanda ile fizyoterapist tarafından kontrol edilebiliyor, hastanın ağırlığının ne kadarının sistem tarafından alınacağına karar verilebiliyor. Sistem hastanın düşme girişimlerini ve tedavi seansı boyunca izlediği yörüngeyi kaydedip rapor edebiliyor. Seans sırasındaki veriler istatistiki olarak izlenebiliyor veya dışarı da aktarılabiliyor.

Resim 4-A: Vector cihazının rayda çalışan motorlu sistemi
Resim 4-B: Vector cihazı ile paralel barda yürüme eğitimi
Resim 5-A: ZeroG motorlu sistemi
Resim 5-B: ZeroG ile merdiven inme eğitimi.
Resim 6-A: SafeGait cihazı motorlu sistemi, tavan yerleşimi
Resim 6-B: SafeGait cihazı motorlu sistemi, tavan yerleşimi
Resim 6-C: SafeGait ile Bobath topu üzerinde eğitim

ZeroG sistemi yazılımının içine yerleştirilmiş ile interaktif oyun eğitimi ile hareketler ile yönetilebilen denge eğitimi de verilebiliyor. Bu sistemler uzaktan kumanda edilebiliyor demiştik, kumanda sistemleri farklılık gösterebiliyor, örneğin Vector Android işletim sistemli kablosuz bağlantısı olan bir cihaza yüklenen uygulama ile çalıştırılabiliyor.

Resim 7-A: ZeroG sistemi ve sistemle birlikte çalışan interaktif oyun eğitimi
Resim 7-B: ZeroG sistemi ve sistemle birlikte çalışan interaktif oyun eğitimi
Resim 8: Vector Cihazının Uzaktan Kontrol Ekranı

SafeGait cihazında düşmeyi önlemek için iki farklı sistem bulunuyor. İlki terapist tarafından belirlenen güvenli hareket genişliğinin dışına çıkılması ile aktif olan sistem, diğeri ise herhangi bir ayar gerektirmeden hastanın normal yürüyüş hareketi ile düşmesini ayrıt ederek aktif hale gelen sistem.

Peki, bu cihazların kullanımı için bir ön şartı var mı; tabii ki hastanın tıbbi durumunun stabil olması gerekiyor ve Cihazın kullanım eğitimini almış profesyonel tarafından kullanımın uygun olduğuna karar verilmesi gerekiyor. Bioness Firması Vector Elite System kullanımının kontrendikasyonları için bir liste yayınlamış; bu nedenle aşağıda yer alan tanı ve belirtilere sahip hastaların bu cihazı kullanamayacağı belirtilmiş.

  • Ağırlık 181 kg’dan fazla olanlar,
  • Unstabil kırıkları olanlar
  • Halo boyun desteği kullanalar
  • Kontrol edilemeyen hipertansiyon
  • Kontrol edilemeyen diyabet

Kitap Duyurusu

Fizyoterapi Rehabilitasyon mesleğimiz adına yayınlanmış en kapsamlı kaynak olarak raflardaki yerini aldı.

Değerli meslektaşlarımız grubumuzun kurucu üyelerinden olan çok değerli Hocalarımız Prof. Dr. A. Ayşe KARADUMAN ve Prof. Dr. Öznur TUNCA YILMAZ’ın editörlüğünü yaptığı mesleğimiz ve alanımız için çok önemli bir kaynak set olacağını düşündüğümüz Fizyoterapi Rehabilitasyon kitabı Pelikan Yayınevi tarafından yayınlandı. Okuyucusu ile ilk olarak 31 Mart – 1 Nisan 2016 tarihinde Denizli de 4.Nörolojik Fizyoterapi Sempozyumunda buluşan kitap üç ciltten oluşuyor. Kitabın “Genel Fizyoterapi Yaklaşımları”nı içeren birinci cildinde 52 bölüm, ikinci cildinde “Ortopedik Rehabilitasyon ve Pediatrik Rehabilitasyon” konularını içeren 46 bölüm, üçüncü cildinde “Nörolojik Rehabilitasyon ve Kardiyopulmoner Rehabilitasyon” konularını içeren 38 bölüm yer alıyor. Kitap alanlarında değerli çalışmaları bulunan ve ülkemizin farklı üniversitelerinde görev yapan çoğu fizyoterapist hocalarımızca kaleme alınmış. Kitabın tüm ciltlerinde alanlarındaki temel ve güncel konulara yer verilmiş.  Alanımızdaki Türkçe kaynak ihtiyacının her geçen gün arttığı günümüzde bu set alanımızda yayınlanmış en kapsamlı kaynak olarak raflardaki yerini almış durumda. Başta editör hocalarımız olmak üzere kitabın hazırlanmasında emeği geçen tüm hocalarımıza teşekkür ediyor, siz değerli meslektaşlarımıza yararlı olmasını diliyoruz.

Kitabın önsözünde belirtildiği gibi “Bilgi Her Zaman Işığımız Olsun”.

TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu adına Uzm. Fzt. Mustafa MADAN tarafından hazırlanmıştır.

Bültene pdf olarak erişmek için tıklayınız.

Yayınladığımız önceki bültenlere erişmek için tıklayınız.

TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu